Hội thảo quy mô lớn được tổ chức tại Hà Nội hôm nay, do Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải chủ trì, nhằm lắng nghe góp ý cho Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng bô xít giai đoạn 2007-2015, tầm nhìn 2025.

Dưới sự chủ trì của Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, hội thảo còn có sự tham gia của đại diện Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Quốc hội, Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng, đại diện Bộ Tài nguyên Môi trường, các nhà thầu Trung Quốc, Mỹ, và các chuyên gia khai khoáng, luyện kim. Nhà văn Nguyên Ngọc, người gắn bó nhiều năm với văn hóa Tây Nguyên và nhà sử học Dương Trung Quốc cũng tới tham gia ý kiến.

Quy hoạch dự án được Thủ tướng phê duyệt từ ngày 1/11/2007, với mục tiêu phát triển công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản bô xít phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội các địa phương và phát triển mạng hạ tầng cơ sở liên quan như giao thông vận tải, cảng biển, điện... Doanh nghiệp Việt Nam sẽ làm chủ đầu tư xây dựng dự án, kêu gọi các đối tác trong và ngoài nước tham gia góp vốn cổ phần trên nguyên tắc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ cổ phần chi phối. Đối với các khu vực bô xít Tây Nguyên, TKV chịu trách nhiệm chính trong việc đầu tư, thực hiện quy hoạch.

Quá trình triển khai chia thành 3 giai đoạn, đến 2010, 2011-2015 và 2016-2025. Trước năm 2015, các dự án sẽ tập trung sản xuất alumina xuất khẩu, sản xuất hydroxyt nhôm (phèn chua) phục vụ trong nước và xuất khẩu. Sau năm 2015, sản xuất alumina và nhôm điện phân, duy trì sản xuất hydroxyt nhôm. Sản lượng dự kiến sẽ nâng từ mức 0,7-1 triệu tấn alumina mỗi năm vào năm 2010 lên 13-18 triệu tấn vào năm 2025.

Trong giai đoạn đến năm 2010, Việt Nam dự kiến triển khai 3 dự án alumina gồm Tân Rai (Lâm Đồng), Nhân Cơ (Đăk Nông 1), Kon Hà Nừng (Gia Lai) và 1 dự án hydroxyt nhôm tại Bảo Lộc (Lâm Đồng). Cả 4 dự án này đều đã có chủ đầu tư, đang trong quá trình triển khai công tác chuẩn bị và thực hiện đầu tư. Đến nay, TKV đã khởi công dự án Tân Rai, gói thầu EPC nhà máy alumina do nhà thầu Chalieco Trung Quốc thực hiện, đồng thời chuẩn bị khởi công dự án nhà máy alumina Nhân Cơ.

Dự án Kon Hà Nừng đang được chủ đầu tư là Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng thương mại và Công nghệ Hà Nội thăm dò trên diện tích 68 km2 (đã hoàn thành khoảng 60% khối lượng) và đang lập dự án đầu tư xây dựng công trình nhà máy alumina. Tổng công ty Hóa chất Việt Nam là chủ đầu tư dự án hydroxit nhôm, đang triển khai công tác thăm dò mỏ bô xít Bảo Lộc (Lâm Đồng).

Theo Bộ Công Thương, có thể coi đây là các dự án thử nghiệm tại 3 tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên là Lâm Đồng, Đăk Nông và Gia Lai. Đến 2011-2015, dự kiến sẽ đầu tư tiếp 3 dự án alumina Đăk Nông 2 - 3 - 4, với tổng công suất dự kiến 4,5-6 triệu tấn alumina mỗi năm. TKV đang cùng các đối tác đàm phán điều kiện hợp tác đầu tư theo chỉ đạo của Thủ tướng. Các dự án này chỉ có thể đưa vào vận hành sau khi hoàn thành việc xây dựng tuyến đường sắt Tây Nguyên - Bình Thuận, dự kiến vào giai đoạn 2014-2015.

Trong 10 năm tiếp theo, Việt Nam dự kiến duy trì và mở rộng 6 dự án alumina của giai đoạn 2007-2015. Tùy theo khả năng thị trường, công suất có thể nâng lên gấp đôi. Ngoài ra, sẽ có thêm dự án alumina Bình Phước công suất 1-1,5 triệu tấn mỗi năm. Theo tính toán của Bộ Công Thương, tổng công suất các dự án giai đoạn 2016-2025 vào khoảng 12-18 triệu tấn alumina mỗi năm. Các dự án giai đoạn này chỉ mang tính chất dự báo trên cơ sở nhu cầu thế giới tăng cao, kết quả vận hành các dự án giai đoạn 2007-2015, tiến độ đầu tư mạng hạ tầng kỹ thuật, đánh giá ảnh hưởng môi trường văn hóa khu vực để điều chỉnh và quyết định.

TKV và một số chủ đầu tư khác (Công ty cổ phần An Viên) đang hoàn chỉnh thủ tục xin thăm dò 7 mỏ bô xít Đăk Nông, 2 mỏ bô xít lâm Đồng và 2 mỏ tại Bình Phước. Các địa phương và Bộ Tài nguyên Môi trường đã hoàn thành thẩm định hồ sơ, trong quý II sẽ cấp giấy phép thăm dò để triển khai thực hiện. Dự kiến, toàn bộ công tác thăm dò sẽ hoàn thành trong giai đoạn 2010-2011, đảm bảo có cơ sở tài nguyên tin cậy để lập dự án đầu tư.

Công tác thăm dò và chuẩn bị đầu tư mạng hạ tầng kỹ thuật phục vụ dự án cũng đang được triển khai. Trong đó, dự án tuyến đường sắt Tây Nguyên - Bình Thuận đang được chủ đầu tư TKV phối hợp với Tổng công ty tư vấn công trình giao thông TEDI và tư vấn Australia lập báo cáo đầu tư. Đây được TKV cho là giải pháp chìa khóa mở ra sự phát triển công nghiệp nhôm ở Tây Nguyên. TKV cho biết, trước đó đề xuất phương án xây dựng đường ống vận chuyển quặng bô xít từ Đăk Nông xuống cảng biển Bình Thuận để chế biến thành alumina đã không nhận được sự đồng tình của tỉnh ủy và ủy ban nhân dân tỉnh, không được Chính phủ phê duyệt. Dự án cảng Kê Gà, Bình Thuận cũng đang được điều chỉnh lại theo hướng cảng đa chức năng. Cả hai dự án hạ tầng này dự kiến sẽ hoàn thành công tác thăm dò và trình duyệt trong quý 2.